Uzman Mütalaası (Dijital Delilde Uzman Görüşü)

Dosyanıza dijital delil hakkında bir bilirkişi raporu girdiyse ya da bulunan bir dinleme cihazını veya casus yazılımı adli mercilere sunmak istiyorsanız, kendi seçtiğiniz bir uzmandan bilimsel görüş alabilirsiniz. Buna uzman mütalaası denir. Hukuk davalarında HMK m. 293’te, ceza davalarında CMK m. 67/6’da düzenlenir. Bu görüşü istenirse uzman imzalı rapor olarak hazırlıyoruz.

Uzman mütalaası ile bilirkişi raporu arasındaki fark nedir?

Bilirkişiyi mahkeme, soruşturma aşamasında da savcılık atar. Uzman mütalaasını ise taraf kendisi alır. İkisi de teknik bilgiye dayanır, ama usuldeki yerleri farklıdır.

Bilirkişi raporu Uzman mütalaası
Kim görevlendirir? Mahkeme veya hâkim; soruşturmada Cumhuriyet savcısı Taraf veya vekili
Yasal dayanak HMK m. 266 vd., CMK m. 63 vd. HMK m. 293, CMK m. 67/6
Konusu Mahkemenin sorduğu teknik sorular Uyuşmazlık konusu olay veya dosyadaki bilirkişi raporu
Duruşmada dinlenme Mahkeme açıklama için dinleyebilir (HMK m. 281/2, CMK m. 68) Mahkeme, talep üzerine veya kendiliğinden uzmanı davet edip dinleyebilir (HMK m. 293/2; CMK m. 68/3)

HMK m. 266 ve CMK m. 63’e göre bilirkişiye ancak çözümü özel veya teknik bilgi gerektiren hâllerde başvurulabilir. CMK m. 67/3 ise bilirkişinin hâkimin yapması gereken hukuki nitelendirmeye giremeyeceğini söyler. Bu sınır mütalaa için de geçerlidir. Biz teknik bulguyu ve onun nasıl elde edildiğini değerlendiririz, hukuki sonucu mahkeme çıkarır. Kaynak: HMK, CMK.

Uzman ekibimizin sizin için hazırladığı mütalaa bir bilirkişi raporu değildir ve mahkemenin atadığı bilirkişinin raporunun yerine geçmez. HMK m. 293 ve CMK m. 67/6 anlamında tarafın seçtiği uzmanın görüşüdür. Taraf delili olarak sunulur ve mahkeme onu dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirir.

Tarafsızlık için uyduğumuz bir ilke var: Bir uyuşmazlıkta mahkeme veya savcılık tarafından tarafsız görevle incelemeye atanan ekip üyelerimiz, aynı uyuşmazlığın taraflarına görüş veya danışmanlık vermez.

Böcek araması veya casus yazılım bulgusu için rapor nasıl hazırlanır?

Dinleme cihazını veya casus yazılımı bulmakla iş bitmez. Bulgu bir şikâyete veya davaya dayanak olacaksa, nasıl tespit edildiği ve o andaki durumu sonradan tartışılmayacak biçimde kayda geçmelidir. Böcek araması sırasında bulduğumuz cihaza dokunmuyor, yerinde fotoğraf ve videoyla belgeliyoruz. Casus yazılım tespitinde ise telefonun veya bilgisayarın adli kopyasını alıp yazılımın hangi verilere eriştiğini, verileri nereye gönderdiğini ve ne zamandan beri cihazda olduğunu kopya üzerinde inceliyoruz.

İstenirse bu bulguları, savcılığa veya mahkemeye sunulmak üzere uzman imzalı bir rapora dönüştürüyoruz. Raporda kullandığımız ölçüm ve inceleme ekipmanını, fotoğrafları, varsa adli kopyaların özet değerlerini ve bulguların sınırlarını açıkça yazıyoruz. Kolluğa veya savcılığa bildirimi siz yaparsınız, isterseniz bu aşamada size destek oluruz.

Hangi durumlarda başvurmalısınız?

Mütalaa çoğu zaman, dosyaya giren bir bilirkişi raporu dijital delil hakkında bir sonuca varıp bu sonuca nasıl ulaştığını anlatmadığında gündeme gelir. Raporda başka eksikler de olabilir.

  • Raporda adli kopyanın özet (hash) değeri yoksa veya doğrulanmamışsa.
  • Bir mesajın ya da kaydın tarihi, saat dilimi ve cihaz saati hesaba katılmadan yorumlanmışsa.
  • Karşı tarafın sunduğu yazışma, ses kaydı veya fotoğrafın gerçekliğinden şüphe ediyorsanız.
  • Dosyadaki bir dinleme veya casus yazılım bulgusunun nasıl tespit edildiği belirsizse.

Davanın başında, hangi dijital delilin nasıl sunulması gerektiğine dair teknik görüş almak da mümkündür.

Bir bilirkişi raporunda neleri inceliyoruz?

Raporu okurken teknik zinciri baştan sona izliyor ve her halkada aynı soruları soruyoruz.

  1. İncelenen delil hangisi, nasıl teslim alınmış, delil zinciri kayıtlı mı?
  2. Adli kopya alınmış mı, özet değeri hesaplanıp rapora yazılmış mı?
  3. Hangi araç, hangi sürümle kullanılmış ve sonuç başka bir yöntemle doğrulanmış mı?
  4. Bulgu ile sonuç arasındaki bağ açık mı, yoksa rapor bir varsayıma mı dayanıyor?
  5. Tarih ve saat yorumlarında saat dilimi, cihaz saati ve kayıt türü dikkate alınmış mı?
  6. Rapor kendisine sorulan teknik sorunun dışına çıkıp hukuki nitelendirme yapmış mı?
  7. İncelenmeyen ya da incelenemeyen bir alan var mı, varsa bu açıkça yazılmış mı?

Gerekirse dosyadaki imaj üzerinde kendi incelememizi de yapıyoruz. Bu durumda önce imajın özet değerini rapordaki değerle karşılaştırırız.

Süreç nasıl işliyor?

  1. Ön görüşme: Dosyanın konusunu, sorunuzu ve takvimi sizinle ve avukatınızla konuşuyoruz.
  2. Ön değerlendirme: Raporu ve ilgili belgeleri okuyor, mütalaanın size fayda sağlayıp sağlamayacağını açıkça söylüyoruz.
  3. İnceleme: Raporu yöntem açısından inceliyor, gerekiyorsa delilin kopyası üzerinde ek analiz yapıyoruz.
  4. Görüşme: Bulguları yazıya geçirmeden önce sizinle ve avukatınızla paylaşıyoruz.
  5. Mütalaa: Yöntemi, inceleme konusunu, bulguları ve bilimsel görüşü gerekçeleriyle yazıyor ve imzalıyoruz.
  6. Duruşma: Mahkeme uzmanın dinlenmesine karar verirse duruşmada açıklama yapıyoruz.

Hangi yöntem ve ekipmanı kullanıyoruz?

Dosyada ek inceleme gerekiyorsa ticari ve açık kaynak adli bilişim araçlarıyla çalışıyor, bilgisayar disk ve belleğini, ağ kayıtlarını inceliyoruz. Bir bilirkişi raporundaki bulguyu mümkünse raporda kullanılandan farklı bir araçla yeniden üretmeye çalışıyoruz. İki yöntem aynı sonucu verirse mütalaa çok daha sağlam bir zemine oturur. Dinleme cihazı bulgularında ise RF spektrum analizörü, doğrusal olmayan bağlantı dedektörü (NLJD) ve termal kamera gibi profesyonel ölçüm ekipmanının kayıtlarını rapora ekliyoruz. Mobil delillerde yöntem için bkz. mobil adli imaj.

Sonunda ne alırsınız?

  • İmzalı, gerekçeli bir uzman mütalaası
  • İncelenen belgelerin ve delillerin listesi, varsa özet değerleri
  • Bilirkişi raporundaki her teknik tespit için ayrı bir değerlendirme
  • Gerekiyorsa mahkemeye yöneltilebilecek ek teknik soruların listesi

Mütalaa bilimsel bir görüştür ve sizin lehinize bir sonuç yazacağımızı baştan taahhüt etmeyiz. İnceleme sonunda bilirkişi raporunun teknik olarak doğru olduğunu görürsek bunu size yazılı mütalaadan önce söyleriz.

Süreyi ve fiyatı ne belirler?

Fiyatı, çalışmaya ayıracağımız zaman ve kaynak belirler ve işe başlamadan önce size bildiririz. Dosyanın ve incelenecek raporların hacmi, delilin kopyası üzerinde ek inceleme gerekip gerekmediği ve delilin türü burada belirleyicidir. Telefon, bilgisayar, ses kaydı ve sunucu kaydı farklı emek ister. Duruşmada dinlenme ihtimali ve kesin sürelerden doğan aciliyet de hesaba girer.

Takvim önemli bir etken. HMK m. 281’e göre taraflar bilirkişi raporuna, rapor kendilerine tebliğ edildikten sonra iki hafta içinde itiraz edebilir. HMK m. 293/1 ve CMK m. 67/6 ise yalnızca uzman mütalaası alınacağı gerekçesiyle ayrıca süre istenemeyeceğini açıkça belirtir. Bu yüzden rapor tebliğ edilir edilmez bize ulaşmanızı öneririz. Ayrıntılar: Fiyatı Ne Belirler?

Sık sorulan sorular

Uzman mütalaası nedir?

Davanın tarafının kendi seçtiği uzmandan, uyuşmazlık konusu olay veya dosyadaki bilirkişi raporu hakkında aldığı bilimsel görüştür. Hukuk davalarında HMK m. 293, ceza davalarında CMK m. 67/6 bu imkânı düzenler.

Bulunan dinleme cihazı için savcılığa sunulacak rapor hazırlıyor musunuz?

Evet, istenirse hazırlıyoruz. Böcek araması veya casus yazılım tespiti sırasında bulunan cihazı ya da yazılımı belgeliyor, inceliyor ve bulguları adli mercilere sunulmak üzere uzman imzalı bir rapora dönüştürüyoruz. Rapor taraf delili niteliğindedir, çalışmadan ayrı olarak ücretlendirilir.

Uzman mütalaası mahkemeyi bağlar mı?

Bağlamaz. Bilirkişi raporu gibi mütalaa da mahkemenin takdir ettiği bir değerlendirme unsurudur. Gerekçeli ve doğrulanabilir bir mütalaa ise mahkemenin ek rapor alması, bilirkişiyi dinlemesi veya yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırması için somut bir dayanak olabilir.

Bilirkişi raporuna itiraz için ne kadar sürem var?

HMK m. 281’e göre taraflar, rapor kendilerine tebliğ edildikten sonra iki hafta içinde eksikliklerin tamamlanmasını, belirsizliklerin giderilmesini veya yeni bilirkişi atanmasını isteyebilir. Mütalaa alınacağı gerekçesiyle ayrıca süre istenemediği için planlamayı bu süre içinde yapmak gerekir. Ceza dosyalarındaki süreleri avukatınızla birlikte değerlendirin.

Mütalaa için dosyanın tamamını mı göndermem gerekiyor?

Ön değerlendirme için bilirkişi raporu ve dijital delile ilişkin tutanaklar çoğu zaman yeterlidir. Ek inceleme gerekirse delilin kopyasına veya imajın kendisine ihtiyaç duyarız. Belgeleri avukatınız aracılığıyla göndermeniz gizlilik açısından da uygundur.

Mütalaada sizin lehinize bir sonuç çıkacağını garanti eder misiniz?

Etmiyoruz. Mütalaa bilimsel bir görüştür ve sonucunu incelemenin bulguları belirler. Bilirkişi raporu teknik olarak doğruysa bunu size açıkça söyleriz.

Mahkeme uzmanı duruşmada dinlerse ne olur?

HMK m. 293/2’ye göre mahkeme, talep üzerine veya kendiliğinden uzmanı davet ederek dinleyebilir. Hâkim ve taraflar uzmana soru sorabilir. Davet edildiği hâlde mazeretsiz gelmeyen uzmanın mütalaası değerlendirmeye alınmaz. Mütalaayı hazırlayan uzman olarak duruşmada açıklama yapıyoruz ve katılımı baştan planlıyoruz.

Dosyanız için ön değerlendirme

Raporu veya bulguyu kısaca anlatın, varsa tebliğ tarihini paylaşın. Telefon: 0212 909 54 19 · E-posta: info@bilgisayardedektifi.com · Çevrimiçi talep formu. Avukatlarla çalışma biçimimiz: avukatlar için.

Dinlendiğinizden şüpheleniyorsanız bize şüpheli ortamdan veya şüpheli cihazdan ulaşmayın.

Ara 0212 909 54 19Teklif formu