Terimler Sözlüğü: Böcek Araması (Dinleme Cihazı Tespiti), Casus Yazılım ve Adli Bilişim

Bu sözlükte böcek araması (dinleme cihazı tespiti), casus yazılım tespiti ve adli bilişimde sık geçen terimleri kısa ve sade bir Türkçeyle açıkladık. Her tanımı tek başına okunabilecek biçimde yazdık. Ayrıntı gereken terimlerde ilgili rehbere, yöntem sayfasına veya resmî kaynağa bağlantı verdik.

Terimleri konu başlıklarına göre grupladık: önce dinleme cihazı tespiti, sonra takip ve casus yazılım, en sonda adli bilişim ve hukuk. Aradığınız terimi bulamazsanız sayfa içinde arama yapabilirsiniz.

Dinleme cihazı tespiti terimleri

Böcek araması

Bir mekânda, araçta veya eşyada gizli dinleme cihazı, gizli kamera ya da takip cihazı olup olmadığını teknik yöntemlerle araştırma işidir. Dinleme cihazı tespiti olarak da anılır; haşere ilaçlamasıyla ilgisi yoktur. Ayrıntı: böcek araması (dinleme cihazı tespiti).

TSCM

İngilizce technical surveillance countermeasures, yani teknik gözetime karşı önlemler ifadesinin kısaltması. Böcek aramasının uluslararası literatürdeki adıdır ve ortam taramasını, toplantı öncesi taramayı ve periyodik kurumsal taramayı kapsar.

Dinleme cihazı (böcek)

Bir ortamdaki konuşmaları, konuşanların haberi olmadan dinlemek, iletmek veya kaydetmek için kullanılan elektronik cihaz. Gündelik dilde “böcek” denir. Türleri için: dinleme cihazı türleri.

GSM dinleme cihazı

İçindeki SIM kartla sesi mobil şebeke üzerinden iletir, bu yüzden şebeke kapsama alanındaki her yerden dinlenebilir. Priz adaptörü veya şarj aleti görünümünde olabilir.

RF verici

Ortamdaki sesi radyo frekansında yakındaki bir alıcıya yayınlayan dinleme cihazı. Menzili sınırlıdır; dinleyenin ya da bir kayıt alıcısının yakında olması gerekir.

Kayıt cihazı

Konuşmaları yayın yapmadan kendi hafızasına kaydeder. Kaydı dinlemek için cihazın geri alınması gerekir. Yayın yapmadığı için RF taramasında görünmez.

Hat dinleme

Bir telefon hattına veya mekândaki bir kabloya ek bağlantı yapılarak o hattan geçen sesin dinlenmesi. Kablosuz taramada görünmez; hat ve kablo analiziyle aranır.

RF spektrum analizi

Ortamdaki radyo yayınlarını frekansa ve zamana göre ölçüp meşru yayınları şüpheli olanlardan ayırma yöntemi. Profesyonel taramada genellikle ilk adımdır. Ayrıntı: RF spektrum analizi.

Doğrusal olmayan eklem dedektörü (NLJD)

Elektronik devrelerdeki yarı iletken birleşimlerin gönderilen sinyale verdiği karakteristik cevabı algılar. Kapalı, pili bitmiş veya kayıt yapan cihazları bulmak için kullanılır. Ayrıntı: NLJD.

Termal görüntüleme

Yüzeylerin yaydığı ısıyı kamerayla görüntüleme. Duvar, tavan veya eşya içinde çalışan ve ısı üreten cihazların yerini göstermeye yarar. Ayrıntı: termal görüntüleme.

Optik mercek tespiti

Kamera merceklerinin üzerine gönderilen ışığı geldiği yöne geri yansıtması ilkesinden yararlanarak gizli kameraları bulma yöntemi. Ayrıntı: optik mercek tespiti.

İğne deliği (pinhole) kamera

Çok küçük bir açıklıktan görüntü alan, gizlenmeye uygun mercekli kamera. Saat, duman dedektörü veya şarj aleti gibi eşyaların içine yerleştirilebilir.

Böcek dedektörü (tüketici tipi)

İnternette satılan el tipi RF dedektörleri ve “böcek dedektörü” adlı telefon uygulamaları. Yalnızca belirli türde ve o anda yayın yapan cihazlara tepki verirler. Sonuçları bir göstergedir; kapalı veya kayıt yapan cihazları göremedikleri için “temiz” sonucu kesin değildir. Ayrıntı: böcek dedektörü ve uygulamalar işe yarar mı.

Toplantı öncesi tarama

Yönetim kurulu toplantısı veya hassas bir görüşme gibi kritik bir toplantıdan hemen önce toplantı alanını dinleme cihazı ve kamera açısından kontrol etmek. Ayrıntı: toplantı öncesi tarama.

Takip ve konum terimleri

GPS takip cihazı

Uydudan aldığı konum bilgisini mobil şebeke üzerinden bir sunucuya gönderir. Araçlara mıknatısla, OBD soketine veya araç elektriğine bağlanarak yerleştirilebilir. Rehber: araçta GPS takip cihazı nasıl bulunur.

OBD soketi

Araçlarda teşhis cihazı bağlamak için kullanılan, genellikle direksiyon altında bulunan bağlantı noktası. Bazı takip cihazları bu sokete takılır ve elektriğini buradan alır.

Bluetooth izci

Kendi GPS’i olmayan, konumunu yakındaki telefonlar üzerinden bildiren düğme pilli küçük takip cihazı. AirTag bu türün bilinen bir örneğidir. Rehber: Bluetooth takip cihazları ve AirTag.

Bilinmeyen izci uyarısı

Sahibinden ayrılmış ve sizinle birlikte hareket ediyor görünen bir Bluetooth izci için iPhone ve Android telefonların gösterdiği bildirim. Yalnızca uyumlu izcilerde çalışır (Apple, Google).

Casus yazılım terimleri

Casus yazılım

Bir cihaza kullanıcının bilgisi veya rızası olmadan kurulan ve mesaj, konum, ses, görüntü gibi verileri başka birine ileten yazılım. Ayrıntı: casus yazılım tespiti.

Stalkerware (takip yazılımı)

Bir kişinin telefonuna onun bilgisi olmadan kurulan ve mesaj, konum gibi verileri gizlice başkasına ileten ticari izleme yazılımı. Genellikle eş, partner veya aile üyesi gibi yakın çevreden birinin izlemesiyle anılır. NNEDV Safety Net projesine göre bu yazılımların neredeyse tamamı, kurulum için telefona fiziksel erişim gerektirir (Safety Net, NNEDV). Türkçede takip yazılımı olarak da geçer. Ayrıntı: stalkerware tespiti.

Paralı (ticari) casus yazılım

Belirli kişileri hedef almak için geliştirilmiş gelişmiş casus yazılım. Bazı türleri, kullanıcının bir bağlantıya tıklamasını bile gerektirmeden (sıfır tıklama) bulaşabilir. Citizen Lab, Pegasus’u bu yolla bulaştıran FORCEDENTRY açığını 2021’de belgeledi (Citizen Lab). Apple’ın tehdit bildirimleri bu tür saldırılarla ilgilidir (Apple).

Erişilebilirlik hizmeti

Android’de engelli kullanıcılara yardım için ekrandaki içeriği okuyabilen ve kullanıcı adına işlem yapabilen bir yetki. Bu geniş yetki izleme yazılımlarının da işine yarar. Rehber: Android casus yazılım belirtileri.

Cihaz yöneticisi uygulaması

Android’de ekran kilidi ve cihaz ayarları üzerinde ek yetki verilmiş uygulama. Tanımadığınız bir uygulamanın bu yetkiye sahip olması, onu kaldırmanızı zorlaştırabilir.

Yapılandırma profili

iPhone ve iPad’de cihaz ayarlarını toplu olarak tanımlayan ayar paketi; okullar ve şirketler cihaz yönetiminde kullanır. Sizin yüklemediğiniz bir profil ciddi bir bulgudur (Apple).

MDM (mobil cihaz yönetimi)

Kurumların çalışanlara verdiği telefon ve tabletleri merkezden yönettiği sistem. Kurum cihazında meşrudur. Kişisel bir cihazda sizin bilginiz dışında bulunması ise izleme işaretidir.

Kilitleme Modu (Lockdown Mode)

Apple cihazlarında, gelişmiş dijital tehditlerle hedef alınabilecek çok az sayıda kişi için tasarlanmış isteğe bağlı ve uç düzeyde bir koruma ayarı. Bazı uygulama ve özellikleri kısıtlar (Apple).

Güvenlik Denetimi (Safety Check)

iOS 16 ve sonrasında, bilgilerinizi kimlerle ve hangi uygulamalarla paylaştığınızı gözden geçirip paylaşımı durdurmanızı sağlayan iPhone özelliği (Apple).

Bağlı cihaz

WhatsApp hesabına telefon dışında bağlanmış bilgisayar, tablet veya ikinci cihaz. WhatsApp’a göre bir hesaba aynı anda dört cihaza kadar bağlanabilir (WhatsApp). Rehber: WhatsApp hesabım izleniyor mu.

Uçtan uca şifreleme

Bir mesajın yalnızca gönderen ve alan cihazlarda okunabilmesini, yolda ise başkası tarafından okunamamasını sağlar. Mesajın göründüğü cihazlara yapılan erişime karşı koruma vermez.

Çağrı yönlendirme ve MMI kodları

Çağrı yönlendirme, gelen aramaların başka bir numaraya aktarılmasıdır. *#21# gibi MMI kodları 3GPP TS 22.030 standardında tanımlanmıştır ve bu hizmetin durumunu sorgular; telefonun dinlendiğini göstermez. Rehber: telefonum dinleniyor mu.

MVT (Mobile Verification Toolkit)

Amnesty International Security Lab’in geliştirdiği açık kaynak araç. Android ve iOS cihazların rızaya dayalı adli analizinde bilinen saldırı izlerini aramak için kullanılır (MVT).

Ağ trafiği analizi

Bir cihazın veya ağın hangi sunucularla ne zaman haberleştiğini incelemek. Veri gönderen gizli yazılımları ve ağa bağlı gizli cihazları ortaya çıkarmaya yarar. Ayrıntı: ağ trafiği analizi.

Adli bilişim ve hukuk terimleri

Belirti ve bulgu

Bu rehberlerde iki kavramı ayrı tutuyoruz. Belirti, şüphe uyandıran bir işarettir: sızan bir bilgi, ısınan bir telefon, öten bir dedektör. Bulgu ise profesyonel bir tarama veya incelemeyle tespit edilip belgelenmiş somut bir cihaz, yazılım ya da erişim kaydıdır. Belirti tek başına kesin sonuç vermez; kesin sonuç için profesyonel bir böcek araması veya casus yazılım tespiti gerekir.

Adli bilişim

Dijital cihazlardaki verileri hukuki süreçlerde kullanılabilecek biçimde elde etmek, korumak, incelemek ve raporlamak. Böcek araması ve casus yazılım tespitinde bulunan bir cihazı veya yazılımı inceleyip raporlayabilmemizi bu yöntemler sağlar. Ayrıntı: adli bilişim.

Adli imaj

Bir telefonun veya diskin içeriğinin, orijinali değiştirilmeden bit düzeyinde alınmış kopyası. İncelemeyi orijinal üzerinde değil, bu kopya üzerinde yaparız. Ayrıntı: mobil adli imaj.

Hash değeri

Bir veriye kriptografik özet fonksiyonu uygulanınca elde edilen sabit uzunluktaki değer (NIST). Veride tek bir bit değişse değer de değişir. Bu yüzden kopyanın orijinalle aynı olduğunu göstermekte kullanılır.

Delil zinciri

Bir delili kimin, ne zaman ve nerede ele aldığını ve üzerinde ne yaptığını gösteren kesintisiz kayıt. Zincirdeki bir boşluk, delilin bütünlüğünün tartışılmasına yol açabilir. Rehber: dinleme bulgusu mahkemede delil.

Bilirkişi

Bilirkişi, çözümü özel veya teknik bilgi gerektiren konularda mahkeme veya savcılık tarafından görüşüne başvurulan uzmandır. CMK 67/3’e göre bilirkişi, hâkim tarafından yapılması gereken hukuki nitelendirmelerde bulunamaz (CMK).

Uzman mütalaası

Tarafların dava konusu olayla veya bilirkişi raporuyla ilgili olarak kendi seçtikleri bir uzmandan aldığı bilimsel görüş. HMK 293 ve CMK 67/6’da düzenlenir. Mahkemenin atadığı bilirkişinin raporunun yerine geçmez, taraf delili olarak sunulur. Ayrıntı: uzman mütalaası.

Uzman imzalı rapor

Tarama veya inceleme bulgularını, yöntemini ve sınırlarını yazan ve raporu hazırlayan uzmanın imzasını taşıyan rapor. İstenirse bulgular için adli mercilere (savcılık, mahkeme) sunulmak üzere bu biçimde hazırlıyoruz; dosyaya taraf delili olarak girer.

Hukuka aykırı delil

Kanuna aykırı yollarla elde edilmiş delil. Anayasa madde 38’e göre kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular delil olarak kabul edilemez; HMK 189/2 ve CMK 206/2-a da aynı ilkeyi düzenler.

Şikâyete bağlı suç

Soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi için mağdurun şikâyetinin gerektiği suç. TCK 73’e göre şikâyet süresi, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır; TCK 132, 133 ve 134 bu niteliktedir. Rehber: TCK 132, 133, 134.

Kişisel veri

KVKK madde 3’e göre kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi (KVKK). Bir kişinin konum bilgisi, ses kaydı ve görüntüsü de bu kapsamda değerlendirilebilir.

Sık sorulan sorular

Böcek araması ne demek?

Bir mekânda, araçta veya eşyada gizli dinleme cihazı, gizli kamera ya da takip cihazı olup olmadığını teknik yöntemlerle araştırmaktır. Dinleme cihazı tespiti olarak da bilinir ve haşere ilaçlamasıyla ilgisi yoktur.

TSCM nedir?

TSCM (technical surveillance countermeasures), teknik gözetime karşı önlemler demektir ve böcek aramasının uluslararası literatürdeki karşılığıdır. Ortam taramasını, toplantı öncesi taramayı ve periyodik kurumsal taramayı kapsar.

Stalkerware ile casus yazılım arasındaki fark nedir?

Stalkerware, casus yazılımın bir alt türüdür: yakın çevreden birinin telefona fiziksel erişimle kurduğu ticari izleme yazılımını ifade eder. Casus yazılım ise kullanıcının bilgisi dışında veri ileten tüm yazılımları kapsayan genel terimdir.

Belirti ile bulgu arasındaki fark nedir?

Belirti, dinlendiğinizi veya izlendiğinizi düşündüren bir işarettir ve tek başına kesin sonuç vermez. Bulgu ise profesyonel bir tarama veya incelemeyle tespit edilip belgelenmiş somut bir cihaz, yazılım ya da erişim kaydıdır. Kesin sonuç için profesyonel çalışma gerekir.

Sorunuz mu var?

Bir terimin sizin durumunuz için ne anlama geldiğini konuşmak isterseniz bize ulaşın. Şüpheniz bir belirtiye dayanıyorsa, ortam için böcek araması ya da telefon için casus yazılım tespitiyle onu bir sonuca bağlayabiliriz. Telefon: 0212 909 54 19 · E-posta: info@bilgisayardedektifi.com · Çevrimiçi talep formu

Dinlendiğinizden şüpheleniyorsanız bize şüpheli ortamdan veya şüpheli cihazdan ulaşmayın.

Dinlendiğinizden şüpheleniyorsanız bize şüpheli ortamdan veya şüpheli cihazdan ulaşmayın.

Ara 0212 909 54 19Teklif formu