Bilgisayarınızda fare kendiliğinden hareket ediyorsa ya da yalnızca orada yazdığınız bir bilgi başkasının elindeyse, Windows veya Mac bilgisayarınızı disk, bellek ve ağ trafiği üzerinden profesyonel adli araçlarla kontrol ediyoruz. Uzaktan erişim araçlarını, tuş kaydedicileri ve yetkisiz otomatik başlatma kayıtlarını arıyor, bulduğumuz yazılımın dışarıya ne gönderdiğini belgeliyoruz.
Bilgisayarda izleme hangi yollarla yapılır?
Bilgisayar, telefona göre daha açık bir sistemdir. Bir program, kullanıcının yetkisiyle diskteki çoğu dosyayı okuyabilir. İzlemenin yolları da buna göre çoğalır.
- Uzaktan erişim truva atı (RAT). Bilgisayarı uzaktan yönetmeye, ekranı görmeye, dosya çekmeye, kamerayı ve mikrofonu açmaya yarar. Çoğunlukla bir e-posta eki veya sahte bir program kurulumuyla gelir.
- Kötüye kullanılan uzaktan destek programı. Bir zamanlar “yardım etmek” için kurulup sonra kaldırılmamış meşru bir yazılım olabilir. Zararlı yazılım taramaları bunu tehdit olarak görmez, çünkü yazılımın kendisi zararsızdır.
- Tuş kaydedici (keylogger). Klavyede basılan her tuşu, dolayısıyla şifreleri ve yazışmaları kaydeder. Yazılım olabileceği gibi klavye kablosuyla bilgisayar arasına takılan küçük bir donanım da olabilir.
- Tarayıcı eklentisi ve hesap tarafı izleme. Bir eklenti ziyaret ettiğiniz sayfaları ve formlara yazdıklarınızı okuyabilir. E-posta hesabınıza eklenmiş bir yönlendirme kuralı veya bulut hesabınıza açılmış bir oturum ise bilgisayarda hiçbir iz bırakmadan verilerin dışarı akmasına yol açar.
Mac’te erişilebilirlik yetkisi, Apple’ın anlatımıyla uygulamaların komut çalıştırarak Mac’i denetlemesine, ekran kaydı yetkisi ise ekranın ve sistem sesinin kaydedilmesine izin verir. Bu listeleri Sistem Ayarları > Gizlilik ve Güvenlik (System Settings > Privacy & Security; menü adları macOS sürümüne göre değişebilir) altında görebilirsiniz (Apple, Mac Kullanma Kılavuzu). Windows’ta başlangıçta çalışan kayıtların yerleri çok çeşitlidir. Microsoft’un Sysinternals belgeleri, kayıt defteri anahtarlarından zamanlanmış görevlere, hizmetlerden tarayıcı eklentilerine kadar uzanan otomatik başlatma noktalarını listeler (Microsoft Learn, Autoruns).
Hangi durumlarda başvurmalısınız?
Pencerelerin sizin müdahaleniz olmadan açılıp kapanması, kullanmadığınız sırada kamera ışığının yanması ya da görev çubuğunda tanımadığınız bir uzaktan erişim simgesi görmeniz bir incelemeyi gerektirebilir. E-posta hesabınızda sizin oluşturmadığınız bir yönlendirme kuralı bulduysanız ya da bilgisayarı ortak kullandığınız biriyle aranızda bir uyuşmazlık başladıysa da durumu bize anlatabilirsiniz.
Ofisinizde fiziksel bir dinleme şüphesi varsa bilgisayarların kontrolünü ofiste böcek araması (dinleme cihazı tespiti) ile birlikte planlıyoruz.
Bu belirtilerin her birinin sıradan bir donanım veya yazılım açıklaması da olabilir. Antivirüs programınızın hiçbir şey bulmaması da bilgisayarın temiz olduğunu göstermez. Şüphe yalnızca bir göstergedir. Kesin sonucu disk ve bellek üzerinde yapılan profesyonel bir inceleme verir.
Neleri tespit ediyoruz?
| Tespit edilen | Yöntem |
|---|---|
| RAT ve diğer zararlı yazılımlar | Disk imajı üzerinde dosya, hizmet ve kalıcılık noktası incelemesi |
| Yalnızca bellekte çalışan zararlılar | Bellek (RAM) imajı alma ve analiz |
| Kurulu veya kalıntısı kalan uzaktan destek programları | Program kayıtları, bağlantı geçmişi, olay günlükleri |
| Yazılım keylogger ve tarayıcı eklentileri | Otomatik başlatma noktaları, tarayıcı profilleri |
| Donanım keylogger | Klavye, kablo ve bağlantı noktalarının fiziksel kontrolü |
| Dışarıya veri gönderen bağlantılar | Ağ trafiği analizi |
| Mac’te ekran kaydı, erişilebilirlik ve yönetim profili yetkileri | Gizlilik izin veritabanları ve profil kayıtları |
Süreç nasıl işliyor?
- Ön görüşme: Bilgisayarı kullanmadan, başka bir cihazdan bize ulaşırsınız. Bilgisayarın açık mı kapalı mı olduğunu ve şüphenin ne zaman başladığını konuşuruz.
- Hak sahipliği teyidi: Bilgisayarın size veya kurumunuza ait olduğunu teyit ederiz.
- Bellek kararı: Bilgisayar açıksa önce bellek imajı alıp almayacağımıza karar veririz. Bellek (RAM) içeriği uçucudur ve bilgisayar kapanınca kaybolur (NIST SP 800-86).
- Ağdan yalıtım: Uzaktan erişim sürmesin diye bilgisayarın ağ bağlantısını kontrollü biçimde keseriz.
- Disk imajı: Diski, üzerine yazmayı engelleyen bir donanımla (yazma koruyucu) kopyalar, özet (hash) değerini hesaplarız.
- Analiz: Kalıcılık noktalarını, kurulu programları, olay günlüklerini, tarayıcı verisini ve belleği inceleriz. Gerekirse ağ trafiğini bir süre izleriz.
- Sonuç ve rapor: Bulguları anlatır, temizlik ve şifre değişikliği sırasını belirler, istenirse yazılı rapor hazırlarız.
Hangi yöntem ve ekipmanı kullanıyoruz?
Ev kullanıcısının elindeki antivirüs, çalışan sistemin içinden bilinen zararlıları arar. Biz diski yazma koruyucu bir donanımla kopyalıyor, gerektiğinde belleğin imajını alıyor ve bunları ticari adli bilişim araçları, açık kaynak araçlar ve ağ trafiği analiziyle birlikte inceliyoruz. Yazma koruyucuların test yöntemleri NIST’in Computer Forensics Tool Testing (CFTT) programında yayımlanıyor. Olay incelemesinde adli tekniklerin kullanımına dair genel çerçeve için NIST SP 800-86 esas alınabilir.
Şifreli disklerde (BitLocker, FileVault) incelemenin kapsamı, şifrenin veya kurtarma anahtarının elinizde olup olmamasına bağlıdır. Bunu ön görüşmede soruyoruz.
Sonunda ne alırsınız?
Bir uzaktan erişim aracı ya da keylogger bulduğumuzda incelemeyi orada bitirmiyoruz. Yazılımın ilk kurulduğu ve son çalıştığı tarihleri, hangi dış adreslere bağlandığını ve bu süre içinde hangi dosyaların veya şifrelerin dışarı çıkmış olabileceğini zaman çizelgesi hâlinde ortaya koyuyoruz. Size verdiğimiz değerlendirmede şunlar bulunur:
- Bilgisayarın donanım bilgileri, disk ve bellek imajlarının özet değerleri
- Bulunan yazılım veya ayar; ilk kurulum ve son çalışma tarihleri
- Bağlantı kurulan dış adresler ve zaman çizelgesi
- Hangi verilerin dışarı çıkmış olabileceğine dair değerlendirme
- Temizlik, şifre değişikliği ve hesap güvenliği adımları
Bulgu bir iş uyuşmazlığında veya ceza dosyasında kullanılacaksa, istenirse adli mercilere sunulmak üzere uzman imzalı rapor (uzman görüşü / bilimsel mütalaa) hazırlıyoruz. Bu rapor, mahkemece atanmış bir bilirkişinin raporunun yerine geçmez. Dosyaya sizin tarafınızdan taraf delili olarak sunulur ve mahkemece değerlendirilir. Olay kurumsal bir ortamda yaşandıysa kurumsal cihazlar sayfamıza da bakabilirsiniz.
Süreyi ve fiyatı ne belirler?
Bilgisayar sayısı, işletim sistemi, disk boyutu ve şifreleme durumu ilk belirleyicilerdir. Bellek imajı alınması, ağ trafiğinin ne kadar süre izleneceği, incelemenin yerinde yapılması ve rapor istenip istenmediği de süreye ve fiyata yansır. Fiyatı çalışma başlamadan bildiriyoruz. Diğer etkenler Fiyatı Ne Belirler? sayfasında.
Sık sorulan sorular
Bilgisayarımda keylogger olup olmadığını nasıl anlarım?
Donanım keylogger, klavye kablosu ile bilgisayar arasına takılı küçük bir parçadır ve kablo bağlantısına kendiniz bakabilirsiniz. Yazılım keylogger’lar ise çoğunlukla başlangıçta kendini çalıştıran bir kayıt bırakır ve görünür bir iz vermeyebilir. Bunları bulmak için otomatik başlatma noktalarını ve bellek içeriğini profesyonel araçlarla incelemek gerekir.
Antivirüs programım bir şey bulmadı, bilgisayarım temiz mi?
Antivirüs bilinen zararlıları bulur. Meşru bir uzaktan destek programı, e-postanıza eklenmiş bir yönlendirme kuralı ya da ticari bir izleme yazılımı zararlı sayılmadığı için çoğunlukla raporlanmaz. Temiz tarama sonucu yalnızca o programın tanıdığı tehditlerin bulunmadığını gösterir. Şüpheniz sürüyorsa kesin sonuç için adli inceleme gerekir.
Bilgisayarı kapatmalı mıyım, ağdan mı ayırmalıyım?
Uzaktan erişim şüphesi varsa ağ bağlantısını kesmek erişimi durdurur. Kapatmak ise bellekteki (RAM) verilerin kaybolmasına yol açar. Bellek incelemesi gerekebilecekse bilgisayarı kapatmadan önce bizimle görüşün. Hiçbir programı silmeyin, şifrelerinizi de şüpheli bilgisayardan değiştirmeyin.
Mac bilgisayarlarda da casus yazılım olur mu?
Olur. macOS’ta ekran kaydı, erişilebilirlik ve yönetim profili yetkileri izleme için kullanılabilir. İlk bakılacak yerler Sistem Ayarları > Gizlilik ve Güvenlik bölümündeki listeler ve Genel > Aygıt Yönetimi (General > Device Management) bölümündeki profillerdir. Adlar sürüme göre değişebilir.
Şirket bilgisayarımı işverenim izliyor olabilir mi?
Kuruma ait bilgisayarlarda yönetim ve güvenlik yazılımları bulunması olağandır ve bunların bir kısmı kullanıcı etkinliğini kaydeder. İzlemenin hukuka uygunluğu ayrı bir değerlendirmedir. Kurum adına yaptığımız incelemeleri kurumsal cihazlar sayfasında anlattık.
Bilgisayarınızla ilgili şüpheyi anlatın
Bilgisayarın şu an açık mı kapalı mı olduğunu da belirtin. Bellek incelemesi gerekecekse ona göre yönlendiririz. Merkezimiz İstanbul’da, talep üzerine her ile gidiyoruz.
Telefon: 0212 909 54 19 · E-posta: info@bilgisayardedektifi.com · Çevrimiçi talep formu