Müvekkiliniz dinlendiğinden veya telefonunun izlendiğinden şüpheleniyorsa, ya da dosyanızda tartışmalı bir dijital delil varsa, büronuzla birlikte çalışıyoruz. Böcek araması ve casus yazılım tespiti yapıyor, bulguları adli bilişim yöntemleriyle belgeliyor ve istenirse adli mercilere sunulmak üzere uzman imzalı rapor hazırlıyoruz. Bilirkişi raporlarını teknik açıdan değerlendiriyor, uzman mütalaası veriyoruz.
Bir adli bilişim uzmanına ne zaman başvurmalısınız?
Dijital delil ne kadar erken ele alınırsa o kadar çok seçenek kalır. Telefon kullanılmaya devam ettikçe silinmiş kayıtların üzerine yazılır, yeniden kurulan bir bilgisayarda izler kaybolur. Bir bilirkişi raporunun itiraz süresi de tebliğle birlikte işlemeye başlar.
- Müvekkiliniz izlendiğinden şüphelendiğinde: Böcek araması (dinleme cihazı tespiti) veya casus yazılım tespiti yapıyor, bulunan cihazı ya da yazılımı delil değerini koruyarak kayda geçiriyoruz.
- Büronuzun kendi güvenliği için: Müvekkil görüşmelerinin yapıldığı odalarda ofis böcek araması, büro bilgisayarlarında casus yazılım kontrolü.
- Dava açılmadan önce: Müvekkilin elindeki yazışma, kayıt veya cihazın adli kopyasını alıp delili sabitliyoruz.
- Karşı taraf dijital delil sunduğunda: Ekran görüntüsü, ses kaydı veya video gibi delillerin özgün ve eksiksiz olup olmadığını değerlendiriyoruz.
- Bilirkişi raporu tebliğ edildiğinde: Raporu teknik yöntem açısından inceliyor, gerekirse uzman mütalaası hazırlıyoruz.
Böcek araması ve casus yazılım tespitini tüketici dedektörleriyle veya telefon uygulamalarıyla değil, RF spektrum analizörü, doğrusal olmayan bağlantı dedektörü (NLJD), termal kamera ve adli bilişim araçları gibi profesyonel ekipmanla yapıyoruz.
Uzman mütalaası mı, bilirkişi incelemesi talebi mi?
Bu iki yol çoğu zaman birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. Bilirkişiyi mahkeme atar (HMK m. 266, CMK m. 63). Taraf ise kendi seçtiği uzmandan bilimsel mütalaa alabilir (HMK m. 293, CMK m. 67/6).
| Durum | Uygun yol |
|---|---|
| Müvekkilin ortamında dinleme cihazı veya telefonunda casus yazılım bulundu | Bulgunun belgelenmesi ve istenirse adli mercilere sunulmak üzere uzman imzalı rapor |
| Dosyada henüz bilirkişi incelemesi yok, teknik bir soru var | Mahkemeden bilirkişi incelemesi talebi; talebin sorularını hazırlarken teknik destek |
| Bilirkişi raporu geldi, yöntemde eksik veya hata var | HMK m. 281 kapsamında itiraz; itirazı destekleyen uzman mütalaası |
| Karşı tarafın sunduğu delilin gerçekliği tartışmalı | Uzman mütalaası ve gerekirse delilin aslının incelenmesi talebi |
| Ceza soruşturmasında el konulan cihazın kopyası müdafiye verildi | Kopya üzerinde inceleme ve CMK m. 67/6 kapsamında bilimsel mütalaa |
Ayrıntılı karşılaştırma ve süreç: Uzman mütalaası.
Delil zinciri ve hash neden bu kadar önemli?
Delil zinciri (chain of custody), dijital delilin kimden, ne zaman, hangi durumda alındığını ve sonra kimlerin elinden geçtiğini gösteren kayıttır. Hash (özet değeri) ise bir dosyanın veya disk kopyasının matematiksel parmak izidir. Tek bir bit değişse değer tamamen değişir. İkisi birlikte, mahkemede incelenen kopyanın müvekkilinizin telefonundaki verinin aynısı olduğunu gösterir.
Bir bilirkişi raporunu okurken ilk baktığımız şeyler de bunlardır. İmaj alınmış mı, özet değeri raporda var mı, hangi algoritmayla hesaplanmış? Teslim tutanağındaki cihaz bilgileri rapordakilerle örtüşüyor mu? Bu sorulardan birinin cevabı eksikse, raporun geri kalanı ne kadar ayrıntılı olursa olsun tartışmaya açıktır.
Orijinal delil üzerindeki hash sorunları, 2013’te ISDFS’te sunulan bildirinin konusudur: Adli Bilişimde Orijinal Delil Üzerindeki Hash Sorunları.
Müvekkilinize ilk gün ne söylemelisiniz?
Dijital delil, uzmana ulaşmadan önce iyi niyetli bir hatayla da zarar görebilir. Müvekkilinize iletmenizi önerdiğimiz noktalar şunlar:
- İzlendiğinden şüpheleniyorsa bu konuyu şüpheli telefondan veya şüpheli ortamda konuşmasın.
- Telefonu veya bilgisayarı sıfırlamasın, yeniden kurmasın, tamire vermesin.
- Şüpheli uygulamaları, mesajları veya dosyaları silmesin, “temizlemeye” çalışmasın.
- Bulduğu bir dinleme cihazına dokunmasın, yerinden çıkarmasın.
- Önemli yazışmaları yalnızca ekran görüntüsüyle saklamakla yetinmesin, cihazı olduğu gibi korusun.
- Ses veya video kaydını mesajlaşma uygulamasıyla iletmek yerine kaydın yapıldığı cihazı ve ilk dosyayı saklasın.
Silinmiş veri aranacaksa cihazı mümkün olduğunca az kullanması da önemlidir.
Süreyi ne belirler?
Bir inceleme veya mütalaanın süresini sabit bir rakamla vermek yanıltıcı olur. Delilin türü ve sayısı ilk etkendir: telefon, bilgisayar, sunucu kaydı, ses veya görüntü dosyası farklı emek ister. Veri hacmi, incelenecek tarih aralığı, cihazın kilit durumu ve şifreleme süreyi uzatabilir. İncelenecek bilirkişi raporlarının sayısı ve uzunluğu, ek inceleme ihtiyacı ve duruşmaya katılım da hesaba girer.
Usuldeki süreler de takvimi belirler. HMK m. 281’e göre bilirkişi raporuna itiraz için tebliğden itibaren iki haftalık süre vardır. HMK m. 293/1 ve CMK m. 67/6 ise yalnızca mütalaa alınacağı gerekçesiyle ayrıca süre istenemeyeceğini söyler. Rapor tebliğ edildiği gün bizi aramanız, değerlendirme için en geniş zamanı bırakır. Fiyatı etkileyen unsurlar: Fiyatı Ne Belirler?
Büronuzla nasıl çalışıyoruz?
İsterseniz dosyaya ilişkin iletişimi yalnızca sizin üzerinizden yürütüyoruz. Belgeleri ve delilleri tutanakla teslim alıyor, inceleme bitince aynı şekilde iade ediyoruz.
- Bulguları yazıya dökmeden önce sizinle paylaşıyoruz. Bulgular müvekkilinizin aleyhine ise bunu açıkça söylüyoruz.
- Raporda teknik terimleri, hâkimin ve karşı taraf vekilinin okuyabileceği sadelikte açıklıyoruz.
- Mahkeme uzmanın dinlenmesine karar verirse, raporu hazırlayan uzman olarak duruşmaya katılıp açıklama yapıyoruz.
Sizin veya müvekkilinizin talebiyle uzman ekibimizin hazırladığı mütalaa, tarafın seçtiği uzmanın görüşüdür (HMK m. 293, CMK m. 67/6). Mahkemenin atadığı bilirkişinin raporunun yerine geçmez, dosyaya taraf delili olarak sunulur ve mahkemece değerlendirilir.
Bir uyuşmazlıkta mahkeme veya savcılık tarafından tarafsız görevle incelemeye atanan ekip üyelerimiz, aynı uyuşmazlığın taraflarına görüş veya danışmanlık vermez. Talep etmenize gerek kalmadan tüm işler ve işleyiş %100 gizlilik içinde yürütülür.
Dijital delilde hangi yasal düzenlemeler önemlidir?
| Madde | Konu |
|---|---|
| HMK m. 189/2 | Hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz. |
| HMK m. 199 | Ses ve görüntü kayıtları ile elektronik ortamdaki veriler belge sayılır. |
| HMK m. 266 | Çözümü özel veya teknik bilgi gerektiren hallerde bilirkişiye başvurulur. |
| HMK m. 281 | Bilirkişi raporuna tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz; mahkeme ek rapor alabilir, bilirkişiyi dinleyebilir, yeni bilirkişiyle inceleme yaptırabilir. |
| HMK m. 293 | Taraflar uzmandan bilimsel mütalaa alabilir; mahkeme uzmanı dinleyebilir; mazeretsiz gelmeyen uzmanın mütalaası değerlendirilmez. |
| CMK m. 63 | Bilirkişinin atanması. |
| CMK m. 67 | Bilirkişi raporu ve uzman mütalaası; bilirkişi hukuki nitelendirme yapamaz (67/3), taraflar bilimsel mütalaa alabilir (67/6). |
| CMK m. 68 | Bilirkişinin duruşmada dinlenmesi; bilimsel mütalaa sahibi uzman için de uygulanır. |
| CMK m. 134 | Bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve el koyma; alınan yedekten bir kopya şüpheliye veya vekiline verilir. |
| CMK m. 206/2-a ve 217/2 | Kanuna aykırı elde edilen delilin reddi; suçun hukuka uygun elde edilmiş her türlü delille ispatı. |
Kaynaklar: 6100 sayılı HMK, 5271 sayılı CMK. Dinleme ve kayıtla ilgili suç tipleri: Gizli dinleme ve kayıt: TCK 132, 133, 134. Bulgunun delil değeri: Bulgu mahkemede nasıl delil olur?
Sık sorulan sorular
Müvekkilin ortamında bulunan dinleme cihazı için rapor hazırlıyor musunuz?
Evet, istenirse hazırlıyoruz. Böcek araması veya casus yazılım tespiti sırasında bulunan cihazı ya da yazılımı yerinde belgeliyor, inceliyor ve bulguları savcılığa veya mahkemeye sunulmak üzere uzman imzalı bir rapora dönüştürüyoruz. Kolluğa veya savcılığa bildirimi müvekkiliniz yapar, isterse bu aşamada destek oluruz.
Uzman mütalaası ile bilirkişi raporu arasındaki fark nedir?
Bilirkişiyi mahkeme, soruşturmada da savcılık atar ve mahkemenin sorduğu teknik sorulara cevap verir. Uzman mütalaasını ise taraf kendi seçtiği uzmandan alır, konusu uyuşmazlık konusu olay veya dosyadaki bilirkişi raporudur. Dayanakları HMK m. 266 ve 293 ile CMK m. 63 ve 67/6’dır.
Müvekkilin cihazını size nasıl teslim etmeliyiz?
Cihazı olduğu gibi, kapatmadan veya sıfırlamadan, mümkünse randevuyla ofisimize elden ve tutanakla teslim etmenizi öneririz. Yerinde inceleme veya kargo ve kurye de mümkündür. Cihazın şifresini ve hangi soruya cevap arandığını önceden bize iletin. Bellek incelemesi gerekebilecek bilgisayarları kapatmadan önce bizimle görüşün.
Ceza dosyasında el konulan cihazın kopyasını inceleyebilir misiniz?
CMK m. 134’e göre el koyma sırasında alınan yedekten bir kopya şüpheliye veya vekiline verilir. Bu kopya müdafi aracılığıyla bize ulaştırılırsa önce özet değerini tutanaktaki değerle karşılaştırır, ardından incelemeyi kopya üzerinde yaparız.
Bulgular müvekkilimin aleyhine çıkarsa ne olur?
Bulguları yazılı mütalaaya dökmeden önce sizinle paylaşıyoruz. Mütalaa bilimsel bir görüştür ve içeriğini talep edenin beklentisine göre değiştirmeyiz. Dosyaya sunup sunmamaya siz karar verirsiniz.
Büromuzda dinleme cihazı araması da yapıyor musunuz?
Evet. Müvekkil görüşmelerinin yapıldığı odalarda böcek araması (dinleme cihazı tespiti), büro bilgisayarlarında da casus yazılım kontrolü yapıyoruz. Ayrıntılar ofis böcek araması sayfasında.
Dosyanız için ön görüşme
Dosyanın türünü ve varsa tebliğ tarihini paylaşın, hangi yolun uygun olduğunu birlikte değerlendirelim.
Telefon: 0212 909 54 19 · E-posta: info@bilgisayardedektifi.com · Çevrimiçi talep formu