Adli Bilişimde Optik Diskler (CD-DVD) Üzerindeki Hash Problemleri

Delil niteliğindeki bir CD ya da DVD’den bir süre sonra yeniden adli kopya alındığında hash değeri ilk kopyayla tutmayabilir. Bunun nedeni kurcalama olmak zorunda değildir: diskin katmanları bozulmuş, bir sektör ilk seferde yanlış okunmuş, farklı bir sürücü kullanılmış ya da adli kopya yazılımının başka bir sürümü farklı sayıda sektör okumuş olabilir.

Optik diskler neden zamanla bozulur?

Optik diskler (CD-DVD) katmanlı bir yapıdadır ve bu katmanlardan özellikle yansıtıcı katman zamanla hasar görebilir. Yaklaşık 30 yıldır kullanılan optik diskler bu sürede büyük gelişme gösterdi. Bazı kaynaklar optik disklere 200 yıla kadar ömür biçse de ne zaman bozulacaklarını tahmin etmek zordur [1]. (Bu bilgiler yazının ilk yayımlandığı 2013 yılına aittir.)

Tüm optik disklerde ortak dört katman vardır [1]:

  1. koruyucu katman,
  2. lazeri yansıtan parlak katman,
  3. verileri depolayan alaşımın bulunduğu katman,
  4. polikarbonat katman.

Farklı optik disk türlerinin katman yapısı da farklıdır [2]. Standart kompakt disklerin yansıtıcı katmanı alüminyumdandır. Alüminyum havayla temas ettiğinde oksitlenir ve bu genellikle diskin kenarlarından başlar. Ancak bozulmanın tek nedeni yansıtıcı katman değildir. Kullanım ve saklama koşullarına bağlı birçok neden sayılabilir. Elektronik deliller yanlış taşındığında ya da yanlış muhafaza edildiğinde de bozulabilir.

Aynı optik diskin hash değeri neden farklı çıkar?

Adli kopyası alınarak hash değeri kaydedilmiş bir optik diskten bir süre sonra yeniden adli kopya alındığında, iki hash değeri birbirini tutmayabilir. Olası nedenler:

  • Disk tamamen ya da kısmen bozulduğu için bir sektör artık okunamıyor olabilir.
  • İlk adli kopya sırasında okunamayan ya da yanlış okunan bir sektör, ikinci seferde doğru okunmuş olabilir.
  • Bir optik sürücünün okuyabildiği veriyi başka bir sürücü okuyamayabilir.
  • Bazı adli kopya yazılımları aynı diskten farklı sayıda sektör okur. Bu fark aynı programın farklı sürümleri arasında da görülebilir.

Bir yazılımın x sayıda sektör okuyarak aldığı adli kopyanın hash değeri, başka bir yazılımın ya da aynı yazılımın başka bir sürümünün x-1 veya x+1 sektör okuyarak aldığı kopyanın hash değeriyle aynı olmaz. Disk değişmemiştir. Değişen, okunan veri miktarıdır.

Uygulamada bu sorunla karşılaşıldı mı?

Evet. 2013’te ISDFS’te sunulan bildiride aktarılan örneğe göre, bir yargılamada elektronik delil olan 16 optik disk üzerinde hash yeniden hesaplatıldı. Hesaplanan değerlerden 10’u, daha önce alınan adli kopya sırasında hesaplanmış değerlerle uyuşmadı. Sonraki süreçte bu uyuşmazlığın kullanılan yazılımın sürüm farkından kaynaklandığı tespit edildi.

Bu disklerden ikisinin karşılaştırması:

Disk İlk adli kopya İkinci adli kopya Sonuç
C_4 EnCase v6 EnCase v6 Hash değerleri birebir aynı
C_5 EnCase v4 EnCase v6 Hash değerleri farklı

Aynı sürümle alınan kopyalarda değer tuttu. Farklı sürümle alınan kopyada tutmadı. Yani adli kopyası mevcut bir delilden yeniden kopya alındığında, delile kimse dokunmamış olsa bile hash farklı çıkabilir. Hash ekran görüntüleri bildirideki Şekil 4 ve 5’te yer alıyor.

Optik diskte delil bütünlüğü nasıl kontrol edilmeli?

Bütünlük kontrolü, orijinal diskten yeniden kopya alarak değil, adli kopya üzerinden yeniden hash hesaplanarak yapılmalıdır. Adli kopya alınırken hesaplanan değer ile kopyanın kaydedildiği birimden yeniden okunarak hesaplanan değer bir kez eşleştiyse, ilerleyen zamanda orijinal diske tekrar başvurmaya gerek yoktur.

Diskin kendisinde sonradan meydana gelen oksitlenme ya da okuma sorunları, hukuken delil bütünlüğünün bozulduğu anlamına gelmemelidir. Bu yaklaşımın gerekçesi Orijinal delil üzerindeki hash sorunları bildirisinde. Hash ve adli kopyanın temelleri Adli kopya ve hash nedir? yazısında.

Ne zaman uzmana başvurmalı?

Dosyanızdaki CD ya da DVD deliller için bir bilirkişi raporu “hash uyuşmadı” gerekçesiyle delil niteliği kalmadığı sonucuna vardıysa, ilk ve ikinci kopyada hangi yazılımın, hangi sürümün ve hangi sürücünün kullanıldığı mutlaka sorgulanmalıdır. Bu sorgulama dosyaya uzman mütalaası olarak sunulabilir. Hizmetin kapsamı Adli Bilişim ve Uzman Mütalaası sayfasında, hash konusundaki diğer yazılar adli bilişim makaleleri listesinde.

Bu yazıdaki ilkeleri bugün ağırlıklı olarak böcek araması ve casus yazılım tespiti sırasında elde ettiğimiz bulgularda uyguluyoruz. Bulunan bir cihazı veya yazılımı belgeliyor, kopyalarını hash değeriyle kayda geçiriyor ve istenirse adli mercilere sunulmak üzere uzman imzalı rapor hazırlıyoruz.

Sık sorulan sorular

CD veya DVD’nin hash değeri neden değişir?

Disk katmanlarının bozulması, ilk seferde okunamayan ya da yanlış okunan sektörler, farklı optik sürücü kullanılması ve adli kopya yazılımlarının ya da sürümlerinin farklı sayıda sektör okuması nedeniyle değişebilir.

Adli kopya yazılımının sürümü hash değerini etkiler mi?

Etkileyebilir. Aynı optik diskten EnCase v4 ile alınan kopyanın hash değeri, EnCase v6 ile alınan kopyanınkiyle tutmamış. Aynı sürümle alınan kopyalarda değerler aynı çıkmıştır.

Hash değeri tutmayan optik disk delil olarak kullanılamaz mı?

Uyuşmazlığın tek başına kurcalama kanıtı sayılmaması gerekir. Bütünlük, ilk alınan adli kopya üzerinden yeniden hash hesaplanarak kontrol edilmelidir.

Kaynaklar

  1. “Optik disklerin ömrünü ne belirliyor?”, Chip Online (eski bağlantı: http://www.chip.com.tr/haber/optik-disklerin-omrunu-ne-belirliyor_34753.html)
  2. Philipp, A., Cowen, D., Davis, C. (2009). Hacking Exposed Computer Forensics, Second Edition. McGraw-Hill Professional (Şekil 1 ve 2’nin kaynağı).

Optik disk delilleriniz için görüş alın

İlk ve ikinci kopyada hangi yazılımın, hangi sürümün kullanıldığını tutanaklardan birlikte çıkaralım. Telefon: 0212 909 54 19 · E-posta: info@bilgisayardedektifi.com · Çevrimiçi talep formu

Dinlendiğinizden şüpheleniyorsanız bize şüpheli ortamdan veya şüpheli cihazdan ulaşmayın.

Dinlendiğinizden şüpheleniyorsanız bize şüpheli ortamdan veya şüpheli cihazdan ulaşmayın.

Ara 0212 909 54 19Teklif formu