Sabit Disk Nedir? Adli Bilişimde Sabit Disk Hash Problemleri

Bir sabit diskten farklı zamanlarda alınan iki adli kopyanın hash değeri, kimse diske dokunmadan da farklı çıkabilir. Disk, kopyalama sırasında bozuk bulduğu bir sektörü kullanıcıya sormadan G-List’e ekleyip yerine yedek sektör atayabilir. Okunamayan ya da ilk seferde yanlış okunan sektörler ve farklı kopyalama araçları da uyuşmazlık yaratır.

Sabit disk nedir?

Sabit disk, veriyi uçucu olmayacak şekilde ve hızla depolayan, depolanan veriye yeniden ulaşmayı sağlayan aygıttır. Elektrik kesildiğinde üzerindeki veri silinmez. Bilgisayar kapandığında da kayıtlar yerinde kalır [1].

Sabit diskler veriyi manyetik olarak saklar. Veri, diskin içindeki cam, seramik ya da metal plakaların üzerine kaplanmış özel alaşımlı yüzeyde tutulur. Yaygın boyutlar 2,5 ve 3,5 inçtir. IDE, SATA, SAS ve SCSI gibi farklı arayüz türleri vardır.

Sabit diskte bozuk sektörler nasıl yönetilir?

Sabit diskler fabrikadan ilk çıktıklarında bile yüzeylerinde sorunlu noktalar bulunur. Üretici, üretimden sonra bu noktaları belirlemek için diski bir yüzey testinden geçirir. Veri depolanan mekanik yüzeyler zaman geçtikçe ve kullanıldıkça, çevresel etkenlerin de etkisiyle özelliğini kaybedip kullanılamaz hâle gelebilir. Hiç kullanılmayan bir sabit diskin bile, üretiminde kullanılan malzemelerin ömrüyle sınırlı bir ömrü vardır.

Bozuk sektörler, diskin normal şartlarda kullanıcının erişemediği servis alanındaki listelerde tutulur. Bu listelerdeki alanlara kullanıcı verisi yazılmaz. Genellikle iki ayrı liste vardır:

Liste Ne zaman oluşur Ne tutar
P-List Fabrikada, yüzey testinde Üretimde tespit edilen bozuk, yani atlanacak sektörler
G-List Disk kullanılırken Kullanım sırasında bozulduğu diskin kendi yazılımınca tespit edilen sektörler ve bunların yerine atanan yedek sektörler

P-List neden önemlidir?

Her diskin farklı sektörlerinde bozukluk olacağından P-List, o diske özgü, benzersiz bir listedir. Diskin okuma-yazma kafası P-List’teki sektörleri daima atlar ve diskteki adresleme bu sektörler yokmuş gibi yapılır. Bu yüzden P-List’ine ulaşılamayan ya da P-List’i bozulmuş bir diskte adresleme listesiz yapılırsa verilere doğru biçimde ulaşmak mümkün olmaz. Bu durumda ancak küçük boyutlu ve parçalanmadan depolanmış verilere anlamlı biçimde ulaşılabilir.

G-List nasıl çalışır?

Disk kullanıldıkça bozulduğu tespit edilen sektörler ve bunların yerine kullanıma açılan yedek sektörler G-List’e eklenir. Yedek sektörler belirli bir sayıda olmak üzere veri yazılan yüzeyde önceden ayrılmıştır. G-List’e eklenmedikçe normal şartlarda kullanıcı bu alana erişemez. G-List’e ekleme, kullanıcının onayı alınmadan ve kullanıcı fark etmeden yapılır.

Sabit diskte hash değeri neden tutmayabilir?

Çünkü disk, adli kopya alınırken bile kendi içinde değişiklik yapabilir. Kopyalama sırasında okuma-yazma kafası bütün sektörleri okumaya çalışırken, diskin yazılımı bozuk olduğunu tespit ettiği bir sektörü G-List’e ekleyip yerine başka bir sektör atayabilir. Böylece ilk adli kopya sırasında hesaplanan hash değeri, aynı diskten daha sonra alınan kopyanınkiyle uyuşmayabilir.

Uyuşmazlığın başka nedenleri de olabilir.

  • Tamamen ya da kısmen bozulduğu için artık okunamayan bir sektör.
  • İlk kopya sırasında okunamamış ya da yanlış okunmuş, ikinci kopyada doğru okunmuş bir sektör.
  • Kopyalama aracı farkı: bazı yazılım ya da donanımların okuyabildiği sektörleri diğerleri aynı kararlılıkla okuyamayabilir.

Optik disklerde yazılım sürümü farkından doğan benzer bir durumun somut örneği Optik disklerde hash problemleri yazısında.

Sabit diskte delil bütünlüğü nasıl kontrol edilmeli?

Mekanik bir aygıt olan sabit disk zamanla değişir. Bu yüzden bütünlük, orijinal diskten yeniden kopya alınarak değil, ilk alınan adli kopyanın hash değeri yeniden hesaplanarak kontrol edilmelidir. Kopyalama sırasında hesaplanan değer ile kopyanın kaydedildiği birimden yeniden okunarak hesaplanan değer bir kez eşleştiyse kopyanın doğruluğu kanıtlanmış olur.

Diskin kendi iç işleyişiyle yaptığı G-List güncellemeleri ya da yüzey bozulmaları, hukuken delil bütünlüğünün bozulduğu anlamına gelmemelidir. Ayrıntılı gerekçe için Orijinal delil üzerindeki hash sorunları bildirisine, temel kavramlar için Adli kopya ve hash nedir? yazısına bakabilirsiniz.

Ne zaman uzmana başvurmalı?

Dosyanızdaki bir sabit disk için yeniden alınan kopyada hash farkı çıktıysa ve bu fark kurcalama kanıtı gibi sunuluyorsa, iki kopyanın hangi araçla alındığı, okuma hatası loglarının bulunup bulunmadığı ve diskin fiziksel durumu değerlendirilmelidir. Bu değerlendirme yazılı olarak, uzman mütalaası biçiminde dosyaya girebilir. Hizmetin ayrıntısı Adli Bilişim ve Uzman Mütalaası sayfasında. Diğer yazılar: Adli bilişim makaleleri.

Aynı titizlik, bilgisayarında izleme yazılımından şüphelenen biri için de geçerlidir. Bilgisayarda casus yazılım tespiti sırasında diskin adli kopyasını alıp hash değerini kayda geçiriyoruz. Böylece bulunan bir yazılımın ne zamandan beri bilgisayarda olduğunu ve hangi verilere eriştiğini, delil değerini koruyarak inceleyebiliyoruz.

Sık sorulan sorular

Sabit disk nedir?

Sabit disk, veriyi manyetik plakalar üzerinde uçucu olmayacak şekilde depolayan ve elektrik kesildiğinde de verileri koruyan depolama aygıtıdır.

P-List ve G-List nedir?

P-List, fabrikadaki yüzey testinde bulunan bozuk sektörlerin listesidir. G-List ise disk kullanılırken bozulan sektörlerin ve yerlerine atanan yedek sektörlerin listesidir.

Aynı sabit diskten alınan iki adli kopyanın hash değeri neden farklı olabilir?

Disk kopyalama sırasında bozuk bir sektörü G-List’e ekleyip yerine yedek atayabilir. Ayrıca okunamayan ya da ilk seferde yanlış okunan sektörler ve kopyalama aracı farkları uyuşmazlığa yol açabilir.

G-List’e ekleme için kullanıcı onayı gerekir mi?

Hayır. G-List’e ekleme diskin kendi yazılımı tarafından, kullanıcı onayı alınmadan ve kullanıcı fark etmeden yapılır.

Kaynaklar

  1. Kleiman, D. ve diğ. (2007). The Official CHFI Study Guide (Exam 312-49) for Computer Hacking Forensic Investigators. Burlington: Syngress, s. 62.
  2. Sabit disk parçaları görseli: griffwason.com (eski bağlantı: http://www.griffwason.com/images/GriffWason_WesternDigitalCaviar-ExplodedCutaway2.jpg)

Sabit diskten alınan kopyalar birbirini tutmuyor mu?

Diskin hangi araçla, kaç kez kopyalandığını ve okuma hatası kaydı olup olmadığını tutanaklar üzerinden birlikte değerlendirelim. Telefon: 0212 909 54 19 · E-posta: info@bilgisayardedektifi.com · Çevrimiçi talep formu

Dinlendiğinizden şüpheleniyorsanız bize şüpheli ortamdan veya şüpheli cihazdan ulaşmayın.

Dinlendiğinizden şüpheleniyorsanız bize şüpheli ortamdan veya şüpheli cihazdan ulaşmayın.

Ara 0212 909 54 19Teklif formu