Hash Uyuşmazlığı Nedir? Orijinal Delil Üzerindeki Hash Sorunları (ISDFS Bildirisi)

Aynı elektronik delilden farklı zamanlarda alınan iki adli kopyanın hash değerleri birbirini tutmuyorsa buna hash uyuşmazlığı denir. 2013’te ISDFS’te sunulan bir bildiri, bu farkın kurcalama olmadan da disk bozulması, yazılım sürümü ya da cihazın kendi işleyişi nedeniyle çıkabileceğini gösterir. Bildiriye göre bütünlük, orijinal delil üzerinden değil, eldeki adli kopya üzerinden kontrol edilmelidir.

Hash uyuşmazlığı nedir?

Hash uyuşmazlığı (uygulamada “hash data uyuşmazlığı” ya da “hash eşleşmedi” hatası olarak da geçer), bir verinin daha önce hesaplanmış hash değeri ile yeniden hesaplanan değerinin farklı çıkmasıdır. Hash değeri verinin parmak izi olduğundan, iki değerin tutmaması verinin değiştiğini gösterir. Ancak değişikliği kimin ya da neyin yaptığını tek başına söylemez. Hash ve adli kopya kavramlarını bilmiyorsanız önce Adli kopya ve hash nedir? yazısına bakmanızı öneririz.

Bildiri neyi inceliyor?

Adli bilişimde inceleme ve değerlendirmeler, elektronik delillerden alınan adli kopyalar üzerinden yapılır. Hukuki uygulamada ise adli kopyası daha önce alınmış orijinal delilden zaman zaman yeniden adli kopya alınıyor ve iki kopyanın hash değerleri karşılaştırılıyor. Değerler uyuşmazsa, elektronik aygıt üzerinde değişiklik yapıldığı gerekçesiyle delil kabul edilmiyor.

Bildiri, orijinal delillerin zamanla bozulabileceğini ya da çalışma yapıları gereği kimsenin müdahalesi olmadan kayıtlı verilerinde değişiklik olabileceğini ortaya koyar. Bildirinin anahtar kelimeleri SSD, optik disk ve sabit disk incelemelerini kapsar. Bu üç medya türünün her biri için sitede ayrı bir yazı da var.

Bildirinin sonucu nedir?

Bildirinin vardığı sonuç şudur: delildeki veri bütünlüğünün korunup korunmadığını anlamak için orijinal delilden yeniden adli kopya alıp hash hesaplatmak doğru yol değildir. Kontrol, daha önce alınmış adli kopya üzerinde hash yeniden hesaplanarak yapılmalıdır.

Açık durumdaki bilgisayarlardan, RAM’den ve cep telefonlarından alınan adli kopyalarda zaten böyle yapılır. Sistem çalışmaya devam ettiği için küçük ve zararsız değişiklikler sürer. Yeniden alınacak kopyanın aynı hash değerini vermeyeceği bilindiğinden tüm inceleme ilk kopya üzerinden yürütülür. Bildiri, aynı yaklaşımın diğer elektronik deliller için de uygulanması gerektiğini savunur. Orijinal delilde sonradan meydana gelen bozulma ve değişiklikler, hukuki açıdan delil bütünlüğünün bozulduğu anlamına gelmemelidir.

Adli kopya alınırken hesaplanan değer ile kopya üzerinden sonradan hesaplanan değer tutuyorsa, delil bütünlüğü korunmuş demektir.

Hash uyuşmazlığına hangi durumlar yol açabilir?

Bu sitede 2013’te yayımlanan, medya türüne özel yazılarda ele alınan başlıca nedenler:

Medya Uyuşmazlık nedeni Ayrıntı
Optik disk (CD-DVD) Katman bozulması, okunamayan ya da ilk seferde yanlış okunan sektörler, sürücü farkı, adli kopya yazılımları ve sürümleri arasında okunan sektör sayısı farkı Optik disklerde hash problemleri
Sabit disk Kullanım sırasında bozulan sektörlerin G-List’e eklenip yerine yedek sektör atanması, okunamayan sektörler, farklı yazılım ve donanımların okuma kararlılığı Sabit disklerde hash problemleri
SSD TRIM ve çöp toplama (garbage collection) işlemlerinin yazma korumasına rağmen disk içinde çalışmayı sürdürmesi SSD disklerde hash problemleri
Açık sistem, RAM, cep telefonu Sistem çalıştığı sürece verinin sürekli değişmesi Uygulamada zaten yeniden hash karşılaştırması yapılmaz

Bildirinin künyesi ve özeti

Başlık: “Adli Bilişim Uygulamalarında Orijinal Delil Üzerindeki Hash Sorunları”. Sunulduğu yer: 1. Uluslararası Adli Bilişim ve Güvenlik Sempozyumu (ISDFS), Mayıs 2013. Künye bilgisi, bildiriye atıf yapan bir hukuk dergisi makalesinin kaynakçasından alınmıştır [1].

Anahtar kelimeler: adli bilişim, adli kopya, hash sorunları, SSD disk incelemeleri, optik disk incelemeleri, sabit disk incelemeleri.

Özet (bildiriden): Adli bilişim alanında yapılan inceleme ve değerlendirme çalışmaları, elektronik delillerden alınan adli kopyalar üzerinden yapılmaktadır. Hukuki uygulamada adli kopyası alınmış orijinal elektronik delilden tekrar adli kopya alınarak hash değerleri kıyaslanmakta; hash değerlerinde uyumsuzluk çıkarsa, elektronik aygıt üzerinde değişiklik yapıldığı gerekçesiyle delil olarak kabul edilmemektedir. Bu çalışmada, orijinal delillerde bozulmalar olabileceği ya da çalışma yapıları gereği kişilerin müdahalesi olmaksızın kayıtlı verilerde değişiklikler olabileceği hakkında bilgi verilmiştir. Delil üzerinde veri bütünlüğünün korunup korunmadığının kontrolü için orijinal delilden yeniden adli kopya alınıp hash hesaplatılması yoluna gidilmemesi, bu kontrolün daha önce alınmış adli kopya üzerinde hash hesaplatılarak yapılmasının uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract — Analysis and investigations in computer forensic are carried out on forensic images. Pertaining to law, when a forensic image is made of the original electronic evidence which already had a forensic image, and the hash values of both images are compared, the electronic device in question is not accepted as evidence when the comparison result are incompatible. In this study, information reveals that there may be deterioration of the original evidence, or there may have been changes in the provided data without the intervention of individuals because of their operating structure. Applications made from a legal point of views: that for the control of data integrity of the evidence, there should not be taken a new forensic image of the original evidence and make a hash calculation; for this control process, we take hash calculation using the first taken forensic image to determine if there have been changes.

Keywords — Computer forensic, forensic image, hash issues, ssd forensic, cd-dvd forensic, hard disk forensic

Bildirinin tam metni (PDF): Adli Bilişimde Orijinal Delil Üzerindeki Hash Sorunları (2013’te ISDFS’te sunulan bildiri, PDF)

Ne zaman uzmana başvurmalı?

Dosyanızda “orijinal delilden yeniden alınan kopyanın hash değeri tutmadı, bu yüzden delil geçersiz” gibi bir tespit varsa, bu sonucun teknik dayanağının ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Uyuşmazlığın nedeni kurcalama olabileceği gibi medyanın kendisi, okuma yapan yazılım ya da cihazın iç işleyişi de olabilir. Bu tür bir rapora karşı uzman mütalaası alınabilir. Aynı ilke, casus yazılım tespiti sırasında telefondan aldığımız adli kopyalar için de geçerlidir: bulguyu ilk kopyanın hash değeriyle kayda geçiriyor ve istenirse adli mercilere sunulmak üzere uzman imzalı rapora dönüştürüyoruz. Hizmetin kapsamı için Adli Bilişim ve Uzman Mütalaası sayfasına, bildiriyle bağlantılı diğer yazılar için adli bilişim makaleleri listesine göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Hash uyuşmazlığı nedir?

Hash uyuşmazlığı, bir verinin daha önce hesaplanmış hash değeri ile yeniden hesaplanan hash değerinin farklı çıkmasıdır. Verinin bir şekilde değiştiğini gösterir, ama değişikliğin nedenini tek başına söylemez.

Hash değeri tutmuyorsa delil kurcalanmış mıdır?

Her zaman değil. Orijinal delilden yeniden alınan kopyadaki fark disk bozulması, okunamayan sektörler, adli kopya yazılımının sürüm farkı ya da SSD’deki TRIM ve çöp toplama işlemleri gibi müdahale dışı nedenlerden kaynaklanabilir.

Delil bütünlüğü nasıl kontrol edilmeli?

Adli kopya alınırken hesaplanan hash değeri ile eldeki adli kopya üzerinden yeniden hesaplanan hash değeri karşılaştırılmalıdır. Değerler tutuyorsa delil bütünlüğü korunmuş demektir.

Bildiriye nereden ulaşabilirim?

Bildirinin tam metni bu sitede PDF olarak arşivleniyor. Bağlantı, sayfadaki “Bildirinin künyesi ve özeti” bölümünün sonunda.

Kaynaklar

  1. Başlar, Y. (2020). Elektronik Delilin Toplanması ve Muhafazası. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 10(1), kaynakça no. 28. dergipark.org.tr

Dosyanızda hash uyuşmazlığı mı var?

Raporu ve adli kopya tutanaklarını gönderin, teknik dayanağını birlikte değerlendirelim. Telefon: 0212 909 54 19 · E-posta: info@bilgisayardedektifi.com · Çevrimiçi talep formu

Dinlendiğinizden şüpheleniyorsanız bize şüpheli ortamdan veya şüpheli cihazdan ulaşmayın.

Dinlendiğinizden şüpheleniyorsanız bize şüpheli ortamdan veya şüpheli cihazdan ulaşmayın.

Ara 0212 909 54 19Teklif formu